PRESS RELEASE
NO.84/2026
SIAHA, 01 Phiata, 2026 (Pobienoh): Atanoh zâlâ dawh 2:00 PM khata Government High School, Complex, New Siaha liata Siaha District Secondary School Sport 2026 Closing Programme pachhuahpanohpa châ ta, Puhpa T. Seido, EM i/c Sports & Youth Services Department, etc. MADC chata Khichhai Laipa châpa ta â hmâkhei ei.
Programme he Puhpa J. Chhitha, Organizing Chairman ta chhihtha ta, Puhpa TT. Khulua, Organizing Secretary ta report piena a hnei.
Puhpa T. Seido, EM, MADC chata, “Siaha District Secondary School Sport 2026 hnei haipa liata rairuna nata buana y tlâ leipa ta a khawna programme eimâ hmâh theipa he aly’pa a châ hmeiseih,” a tah.
“He su liata nama talent chi nano nanopa vaw thaoh papua chyu ei chi ta, a mopha ta mohtlâh nama châ hmeiseih. Sports tao daihti lia heta a tlôpa nata tlôleipa y tyh ta, atlôpazy ta tiama papuapa ta tlôpazao lymâ achhuah ta, atlô mâh leipa chhaota, hnabeidy leipa ta tiama papua ta tlô achhuah awpa ta tiama via lymâ awpa he a peimawh ngaita kaw.”
“School Sports hneina liata achhuah chaina cha tlô chaipa châpa dei he achhuahna châ leipa ta, Exercise hawhta eima hmâh awpa a châ. Chahleikhô ta, ahmiapahnona phapa hnei n’awpa châtazy, unawh phapa ta ataona châtazy nata hriaparaohna phapa hnei n’awpa châtazy hmâh phahnai awpa a châ.”
“Achuhaipa nama châna hawhta paritheipa tao rai rai lei awpa a châ. Paritheipa tao awpa ta chareipasaotuhpa cha nama hmiahao lai chaipa ama châ. Paritheipa he eikhata hmahta taopachhi lei awpa a châ. Eikha taopachhina tawh heta a addict thei. Chavâta, taopachhi rai rai lei awpa a châ.”
“Mobile he a phahnainazie ta eima hmâh thai khiahta la, pha kaw ta, phahnai kaw ta, a phahnainazie ta eima hmâh tlôh leipa a châ khiahta cha, hro paraotuhpa a châ. A phahnai leinazie ta zârei, khihpadeikhei ngâna taihta hmâh lei awpa a châ.”
“Achuna nata Sports he a siepakaoh awpa a châ. Palôhru tha patlôsa awpa ta zy, hnatlâhna pha awpazy heta Sports tao ta, Exercise la hluhpazy he peimawh kaw ta, â daih thaina rakha ta achuna pakhâ ngâna taihta châ leipa ta Sports tao ta, Exercise zy la tyh awpa a châ,” tahpa ta Khichhai Laipa ta pasyunabie pha kawpa a reih.
Puhpa Teddie T. Lalnunrema, DCPO, District Child Protection, Siaha chhaota biereina hnei hra ta, “Awareness Campaign hawhta ei reih khoh kawpa cha Women and Child Development Department, Government of Mizoram tawhta bie a puapa atahmâ thla liata hmah eima la haipa cha excess of social media by children, social media eima hmâna dâh he a pachâ peimawh kaw tahpa he atanoh ta achuhaipa he su liata avypa zydua heta a thiehpa ta pahno sih la tahpa ta ei khoh kaw,” a tah.
“Sawhkhâ dâh nata phô hawhta ta kô 13 tloh hlâta cha Instagram, YouTube, Facebook, etc account hneipa he pasaipa châ vei. Eimâ chuna miah baokhâtuh awpa ta Social Media he hmâh sih la, a pha leinazie ta hmâh lei awpa a châ.”
“Kô tloh leipa chanô chapaw châna ahmâhpa he hluh kaw ei ta, a pei hmeiseih. Kô tloh leipa ta âhneipa hluh kaw bâ ei ta, a pei hmeiseih. Sawhkhâ dâh liata cha chanô ta vahpa a hnei theina kô châ kô 18 châ ta, chapaw ta lahpinô a hnei theina kô châ kô 21 a châ.”
“Hawtipa kô 18 ry lâ ta rairuna a kheihawpa rai â tyhpa, palôhru lâta rairuna ahneipa (depression), physical abuse, school liata punishment hra hro namâ tyh khiahta cha, cha bao awpa Department eima y tahpa nama pahno awpa a peimawh ngaita kaw. Nama pahno awpa Emergency Helpline nama pahno awpa ta ei palâsa khohpa cha, rairuna namâ tyh daihti liata nama report n’awpa nuhby cha 1098 a châ. He nuhby he child emergency helpline nuhby a châ. Hawpazy ta rairuna namâ tyh tlyma, nama viasa hawhpazy rairuna amâ tyh khiahta la he nuhby he nama vaw dial (Phone) tyh aw,” tahpa ta DCPO ta bie peimawh kawpa a reih.
Puhpa Akash, Mizoram Rural Bank liata hriapa chhaota Awareness Campaign hawhta biereina hnei hra ta, “Mawrâh pôhpalôh liata Cyber Crime liata Siaha he sâkhana a châ. He liata hluh via he cha kô 18 nata kô 22 likawh he ama hluh chai. Delhi tawhta châ dao tyh pi ta, Siaha, Siaha tahpa sai a châ thlâh ha tyh. Khazia vâta ma he hawhpa hmo a tlô tyh eima tah khiahta cha Games a khaih ei chi ta nama chhôhkha Account hmâh tyh ei chi ta, Rummy, etc. A vaw laichadai ei ta, ama pahno papua ha heih tyh,” a tah.
“IP Address, etc tawhta amâ laichadai thei lymâpa a châ. Games he Playstore nata App Store (iOS) liata y leipa la, akhaih lei awpa a châ. Bank Account pahy ta chyhsa pahmâsapa he tao lei awpa. Na Bank Account liata Paritheipa a ru lâta azuahtuhpa na pahmâsa khiahta la, nâ kha case hnei thei chi ta, jail lia taihta na y thei tahpa nama pahno awpa a byuh.”
“Education Loan chhao he â hiah thei ta, achuna nama patlô tawhta thô awpa ta â tao thei tahpa he achuhai nota sôh liata rairuna hneipazy ta nama pahno awpa hmo peimawh kawpa a châ,” tahpa ta achuhaipazy châta bie pha kawpa Puhpa Akash ta a reih.
Laihsa Jennifer Khithie ta pahnie kawpa ta hlasapa ta zawpi a palôhpahawh.
Siaha District Secondary School Sport 2026 ataopasuana liata sâkhana a lapa cha Government Vaihpi High School Siaha châ ei ta, Sânona a lapa cha Government High School New Siaha ama châ.
Noaotlâh High School zy ta lâ angia kawpa ta ama lâh.
Puhpa T. Seido, EM, MADC he Official lâ tawhta Puhpa Pawsa Lava, Asst. I&PO, MADC, Elvina B Lalhmangaihzuali, PA to EM (Sports), K. Jenny, LDC, nata Puhpa K. Nehemia, I&PD, MADC zy ta ama zi.
ISSUED BY:
Information & Publicity Department
Mara Autonomous District Council
Siaha.
















